Deskundigheid

Matrix helpt gamegedrag bespreekbaar te maken bij jeugdigen met autisme

‘Nee!! Laat me met rust’ Als de ouders van de autistische Pim hem storen in zijn spel en zeggen dat hij moet stoppen met gamen, wordt hij steevast woedend. Ouders vinden dat hij teveel gamed en willen hem begrenzen. Dit zorgt voor veel spanning en ruzies in huis. Ook bij de 14 jarige Ezra is het gamen bron voor gedoe. Hij mag bij zijn vader gamen zoveel hij wil maar zijn moeder is het daar helemaal niet mee eens. Bij haar mag hij een uur per dag gamen. Ook dit zorgt voor veel spanning en onbegrip tussen alle drie de partijen.

Gamen neemt een niet meer weg te denken plek in binnen onze maatschappij, zeker bij jonge mensen. Waar het vroeger toch vaak werd gezien als een nutteloze en negatieve tijdsbesteding, verandert dat beeld langzaam maar zeker. We zien steeds meer in dat gamen ook heel leerzaam, creatief en sociaal kan zijn.

Als kind en jongvolwassene heb ik zelf ook veel te maken gehad met de discussies die ontstaan naar aanleiding van gamegedrag. Zo was vijf uur gamen ‘echt niet normaal’, maar werd er niet gek opgekeken als een kind zes uur per dag met zijn neus in de boeken zat. De deskundigen zijn het niet helemaal eens met elkaar en er is een soort grijs gebied ontstaan tussen wat gezond gamegedrag is en wanneer spreek je van problematisch gamegedrag of van een verslaving. Dit gegeven maakt het voor hulpverleners niet makkelijk om in de hulpverlening een standpunt in te nemen over gamegedrag.

Een Autisme Spectrum Stoornis maakt extra gevoelig

Jongeren met een autisme kunnen extra gevoelig zijn voor het ontwikkelen van problematisch gamegedrag. Daarnaast kan het door de kenmerken van autisme lastig zijn om onderscheid te maken tussen problematisch gamegedrag en een verslaving.

De eerste stap is het inzichtelijk maken van het gedrag en het bespreekbaar maken. Om bij deze lastige klus te helpen, heb ik voor mijn afstuderen een matrix ontwikkeld die professionals kunnen inzetten om ouders daarbij te ondersteunen.

Hoe werkt de matrix

In de matrix komen eerst de algemene zaken aan bod die te maken hebben met ‘toezicht houden’ zoals welke games worden gespeeld, wat zijn de afspraken rond gamen en hoelang wordt er gespeeld. Daarna wordt er dieper ingegaan op het gamegedrag en de gevolgen hiervan op andere gebieden, zoals sociale contacten, school, slaapritme en hoe het lukt om te stoppen met gamen. Alle verdiepende onderwerpen zijn ingedeeld in een schaal van vijf (groen, blauw, geel, oranje en rood). Groen, oranje en rood staan voor de fases: gezond gamegedrag (groen), problematisch gamegedrag (oranje) en verslavingskenmerken (rood). Na het invullen van de matrix volgt er een overzicht van de gedragscomponenten die passen bij de situatie en het gezin, Als laatste onderdeel van de matrix staat de hulpverlener met het gezin stil bij vier componenten (buffers) van opvoeding: ouderschapsbeleving, taakverdeling, reflectie en netwerk. Deze buffers zijn gericht op de ouder(s) en diens eventuele belemmeringen bij de opvoeding van een gamende zoon of dochter met autisme.

Werken aan buffers om de problematiek te verminderen

Het doel van dit instrument is dat ouders en hulpverleners een duidelijk beeld krijgen van de situatie en handvatten krijgen voor eventuele vervolgstappen. Deze richtlijn is te vinden in het laatste onderdeel van de matrix, dus de buffers. De literatuur stelt dat opvoedproblematiek (in dit geval gameproblematiek) zal verminderen als er gewerkt wordt aan eventuele belemmeringen in een of meerdere buffers. Zo kan een hulpverlener werken aan het zelfvertrouwen van de ouder (ouderschapsbeleving), het reflectieve vermogen (reflecteren), etc. om zo uiteindelijk de gameproblematiek van diens zoon of dochter te verminderen.

Als we teruggaan naar de gamende jongeren uit de eerste alinea. Met behulp van de matrix zagen ouders in dat Pim vooral boos wordt als ze ‘opeens’ aangeven dat hij moet stoppen. Als ze van te voren aangeven dat hij nog vijftien en later nog vijf minuten mag spelen, kan Pim het beter handelen en wordt hij veel minder boos.

In het geval van Ezra, zien de ouders in hoe belangrijk het is dat ze op één lijn komen en het duidelijk is voor Ezra.

Het klinkt natuurlijk heel makkelijk gezegd. Het verminderen van problematisch gamegedrag blijft een lastige taak. Echter, is mijn idee dat het bespreekbaar en inzichtelijk maken van zowel het gedrag van de jeugdige als de ouder(s) deze lastige taak dragelijker kan maken.

Desirée Bokhorst

Meer weten? Mail Desirée Bokhorst: dees.bokhorst97@gmail.com.

De namen van betrokkenen zijn gefingeerd om herkenbaarheid te voorkomen.

Afbeelding van Olya Adamovich via Pixabay 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *