Deskundigheid

JGT-ers ervaren hoeveel impact een taalontwikkelingsstoornis heeft

 
Om te begrijpen hoe je kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) het beste kunt helpen, is het goed om zelf te ervaren hoe het is. Dat konden de medewerkers van het Jeugd- en gezinsteam Sassenheim-Warmond onlangs ondervinden door een training te volgen van specialisten op dit gebied: de koninklijke Aurisgroep. In de training ervaar je zelf hoe het is om een TOS te hebben in allerlei dagelijkse situaties. Sabine van Maris deed mee en schrijft hoe ze het heeft ervaren en welke praktische handvatten zij meeneemt in haar ondersteuning van kinderen met een TOS. Doe er je voordeel mee. 

Wat is TOS en hoe kun je het herkennen?  
Allereerst kregen we uitleg wat een TOS is en hoe je het kunt herkennen. Er is sprake van een TOS wanneer een kind geen normale spraak- en/ of een taalontwikkeling doormaakt die niet verklaard kan worden door intelligentieproblemen, neurologische problemen, motorische problemen, gehoorverlies of sociaal-emotionele problemen. Ook zijn de taalproblemen geen gevolg van een onvoldoende taalaanbod, daarmee worden de taalproblemen onderscheiden van een taalachterstand. Signalen waar je aan kan merken dat een kind een TOS heeft zijn bijvoorbeeld een slechte verstaanbaarheid en woordvindingsproblemen. Ook kan het kind overkomen als erg stil of snel boos. Er is sprake van een erfelijke component maar de oorzaak is ook nog deels onbekend. 5% van de kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis. Het komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes (verhouding 3:1). 

Heel frustrerend als je niet duidelijk kunt maken wat je bedoelt
De dames van Auris hadden een circuit opgesteld met een tiental opdrachten die we moesten doorlopen. Een van de meest hilarische maar ook ingewikkelde opdrachten vond ik, dat ik al kauwende op beschuit, zo duidelijk mogelijk een verhaal moest vertellen aan mijn collega. Mijn collega moest mijn verhaal vervolgens herhalen. Wat mij sterk is bijgebleven, is hoe frustrerend het is als je iets duidelijk wilt maken maar je hierin wordt belemmerd. Bovendien voelt het heel machteloos als je ziet dat de ander je niet of niet helemaal begrijpt. Een andere, auditieve opdracht, leidde eveneens tot veel frustratie bij ons. Het was de bedoeling dat we op papier een stadswandeling maakten waarin we van punt A naar B moesten komen met de instructies die ons via een geluidsfragment werden gegeven. De persoon die ons de route gaf, deed dat in heel hoog tempo waardoor het moeilijk was om te volgen. Kinderen met een TOS die problemen met de auditieve verwerking (luisterproblemen) hebben, horen in principe goed maar ze kunnen uit spraak onvoldoende de betekenisvolle informatie selecteren en verwerken. Lawaaierige omgevingen zoals een verjaardag, binnenspeeltuin of klaslokaal vergroten dit probleem.  

De impact is enorm  
Dat het hebben van een TOS zulke ingrijpende gevolgen heeft voor de ontwikkeling van een kind, daar waren wij ons niet bewust van. Onze Nederlandse samenleving is heel talig ingesteld. Als je onvoldoende taalvaardig bent, kun je moeilijk meedoen. Maar ook het woorden geven aan je emoties is lastig voor kinderen met TOS. Daarnaast leidt onvoldoende taalvaardigheid tot leerproblemen in alle schoolvakken. Bovendien heeft ongeveer 40% van de kinderen met een TOS ook gedragsproblemen.  
 
Waardevolle en concrete tips 
Aan het eind van de middag gaan we met een hoofd vol boeiende informatie en concrete tips naar huis. Een van de mooiste vind ik dat je jezelf als instrument meeneemt in het contact met kinderen. Dat is helemaal waar, zelf heb je namelijk bijna alle tools tot je beschikking! Hierbij een greep uit de vele tips die wij die middag kregen: 

  • Wijs het kind niet op zijn uitspraakfouten, maar verbeter onopvallend. Dit kun je doen door de uiting goed te herhalen. 
  • Geef niet te veel informatie in een keer. Spreek duidelijk en langzaam en verleng de natuurlijke pauzes zodat hij/zij tijd heeft om de informatie te verwerken.  
  • Maak herhaaldelijk gebruik van visuele ondersteuning bij het geven van instructies (opschrijven, uitbeelden, gebaren enzovoorts).  
  • Controleer na een instructie of het kind de uitleg voldoende begrepen heeft. 
  • Creëer een veilige omgeving waarin het kind mag zijn wie hij/zij is.  
  • Leg nadruk op het opdoen van succeservaringen en bekrachtig het kind positief! 

Het was een geslaagde middag. Ik ben ervan overtuigd dat we een mooie stap hebben gezet in het beter begrijpen en dus beter begeleiden van deze kinderen.  

Sabine van Maris, JGT Sassenheim – Warmond

Bron: Ervaar TOS, een praktisch naslagwerk behorend bij het ervaringscircuit ‘Ervaar TOS’, Auris 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *